Rozprawa sądowa, zwana także postępowaniem prowadzonym w sądzie następuje po wywołaniu sprawy według kolejności przewidzianej na dany dzień. Jej właściwa część zostaje poprzedzona sprawdzeniem obecności na sali stron w sprawie, jak również wszystkich innych wezwanych. Może ona dotyczyć każdej dziedziny prawa. Najczęściej prowadzone są jednak sprawy karne, cywilne, gospodarcze lub związane z łamaniem praw pracowników (np. dochodzenie odszkodowań).
Sala sądowa w naszych rodzimych sądach, jak również w wielu innych państwach europejskich, pochodzi od forum rzymskiego. Dużych rozmiarów stół sędziowski znajduje się na podwyższeniu, za którym mieszczą się krzesła sędziowskie. Po obydwu stronach sali znajdują się natomiast ławy zainteresowanych stron w sprawie.
Tok rozprawy sądowej obejmuje takie elementy jak: przewód sądowy, głosy końcowe oraz wyrok sądu. Po sprawdzeniu obecności na sali rozpraw następuje przedstawienie i rozpoznanie wniosków stron w sprawie wraz z odpowiednią analizą i przeprowadzeniem materiałów dowodowych. Następnie przedstawiane są ostateczne żądania i wnioski zainteresowanych stosownie do wyniku postępowania dowodowego. Koniec wieńczy wyrokowanie, czyli narada sądowa, której konsekwencją jest sporządzenie orzeczenia rozstrzygającego i jego ogłoszenie na sali rozpraw.
Rozprawa sądowa może odbywać się:
- jawnie, czyli na zasadzie jawności dopuszczającej udział publiczności w postępowaniu sadowym,
- ustnie, czyli za pośrednictwem wypowiedzi sądu, stron w sprawie oraz przesłuchiwanych (tzw. zasada ustności),
- poprzez bezpośrednie zapoznanie się sądu z materiałem dowodowym – odbywa się to na zasadzie bezpośredniości, która uwzględnia przesłuchiwanie osób, odczytywanie stosownych dokumentów oraz oględziny wszelkich rzeczy mających istotny związek ze sprawą,
- przy równym prawie stron postępowania sądowego do przedstawienia własnych żądań i wniosków – jest to zasada równości stron.